Quantcast

„Praca zbiorowa”. O rękopisie „Pierwszej Szopki Reflektora”

Research paper by Justyna Teterwak, Aleksander Wójtowicz

Indexed on: 01 Feb '21Published on: 20 Jan '21Published in: Sztuka Edycji



Abstract

Artykuł jest prezentacją niedawno odnalezionego rękopisu Pierwszej Szopki Reflektora (1927) Jana Arnsztajna, Konrada Bielskiego oraz Wacława Gralewskiego. Tekst ten został potraktowany jako przykład twórczości wieloautorskiej, która wytwarzała się w owym czasie na gruncie „kultury przemysłowej” (H. Segeberg). Analiza poszczególnych kart pozwoliła na wydzielenie kilku etapów genezy, na których utwór podlegał przekształceniom związanym z dynamiką pracy autorskiego tria (samodzielne przygotowywanie tekstów, krzyżowe poprawki, ustalanie kompozycji oraz podziału na akty). Przygotowywane przez trzech pisarzy teksty nie odsłaniają jednak intymnej przestrzeni pisania, gdzie twórca sprawdza własne możliwości, a raczej dają wyobrażenie o specyfice ówczesnej działalności na terenie kultury popularnej. Z tego względu zamiast o „laboratorium” (P.-M. de Biasi) lepiej mówić o „warsztacie” – miejscu wykonywania pracy literackiej, w celach zarobkowych. Na peryferiach sztuki wysokiej, w strefie, gdzie literatura i przemysł rozrywkowy przenikały się wzajemnie, pojawiała się figura sprawnego rzemieślnika – sprawnego dostawcy tekstów, piosenek i scenariuszy. A w niektórych wariantach – jak w przypadku Szopki Reflektora – kilku rzemieślników, którzy pracowali nad wspólnym utworem.